Istor-o-Nal (7 403 m): olbrzym Hindukuszu ukryty za Tirich Mir

Istor-o-Nal ma 7 403 m (24 288 ft) i jest trzecią co do wysokości górą Hindukuszu. Stoi kilka kilometrów na północny wschód od Tirich Mir, po drugiej stronie lodowca Tirich w Górnym Chitralu w Pakistanie, i wieńczy masyw z jedenastoma odrębnymi wierzchołkami powyżej 7 000 m. Baza leży na około 4 700 m na lodowcu Tirich, mniej więcej trzy dni marszu od ostatniej wioski Shagrom, a sezon trwa od czerwca do września. To 68. pod względem wysokości samodzielny szczyt na ziemi i jeden z najrzadziej oglądanych, bo Tirich Mir zasłania go niemal z każdego punktu widokowego w dolinie.

Jesteśmy firmą ze Skardu, a Chitral leży daleko na zachód od naszych rodzinnych dolin, więc powiemy wprost, jak to organizujemy. Nasz własny zespół wyprawowy Balti jedzie z tobą, a współpracujemy z chitralskimi tragarzami wysokościowymi, którzy chodzą po lodowcu Tirich całe życie, bo na tym lodowcu lokalna wiedza jest warta więcej niż jakakolwiek broszura. Istor-o-Nal nie jest górą dla początkujących i nie jest górą zatłoczoną. W większości lat nikt nie staje na jej szczycie. To jest jej urok, i to jest też ostrzeżenie.

Gdzie leży Istor-o-Nal i dlaczego nikt o nim nie mówi

Pakistan słynie z Karakorum – K2, Baltoro, Concordia. Drugie pasmo to Hindukusz, biegnący na zachód od Gilgitu w stronę Chitralu i dalej ku Afganistanowi, a jego najwyższe partie skupiają się w jednym ogromnym lodowym węźle nad doliną Tirich. Tirich Mir (7 708 m) jest tu królem. Istor-o-Nal to trzeci szczyt całego pasma, a jednak większość odwiedzających Chitral nigdy nie słyszała tej nazwy.

Powód to prosta geometria. Z wiosek w dole Tirich Mir stoi dokładnie na linii wzroku, a Istor-o-Nal chowa się za nim. Musisz wejść na lodowiec albo nad nim przelecieć, zanim góra się pokaże. Nazwa pochodzi z języka khowar, języka Chitralu: istor znaczy koń, a „Istoro Nal” tłumaczy się zwykle jako podkowa. Dlaczego podkowa, nikt nie potrafi nam powiedzieć na pewno – pochodzenie nazwy jest naprawdę niejasne i wolimy to przyznać, niż zmyślać dla ciebie legendę.

Podejście: z Chitralu na lodowiec Tirich, krok po kroku

Wszystko zaczyna się w mieście Chitral, a kończy w namiocie na morenie. Shagrom to najwyżej położona wioska doliny Tirich, około 135 km od Chitralu i około 60 km za Buni, siedzibą władz górnego dystryktu. Z Shagrom do bazy jest około 30 km marszu, zwykle na trzy etapy.

1. Z Chitralu do Buni i dalej do Shagrom (jeep). Długi dzień na górskiej drodze. W Shagrom jest ostatni sklep, ostatni zasięg, ostatni dach.
2. Z Shagrom do Sherniak (3 540 m). Około 13 km, pięć do sześciu godzin. Dolina się zwęża, a marsz zmienia się w chodzenie po kamieniach.
3. Z Sherniak do Shoghore Baisun (około 4 038 m). Mniej więcej 12 km, pięć do sześciu godzin. Tutaj wysokość zaczyna być naprawdę odczuwalna.
4. Z Shoghore Baisun do bazy (około 4 700 m). Około 10 km, pięć do sześciu godzin na lodowiec – to miejsce nazywane często Babu Camp albo Tirich Concordia.
5. Aklimatyzacja i noszenie ładunków powyżej bazy. Na wyprawie wspinaczkowej to jest właściwa praca: rotacje, wyższe obozy, czekanie na pogodę.

Trekkerzy, którym wystarczy amfiteatr, kończą w bazie, spędzają tam dzień lub dwa i wracają tą samą drogą. Wspinacze idą dalej, na grań zachodnią od południowej strony szczytu – linią, którą w 1955 roku poszli zdobywcy. Cokolwiek planujesz, zanim zobowiążesz się do harmonogramu, przeczytaj nasz poradnik o aklimatyzacji: w dolinie Tirich wysokość rośnie szybko.

Pierwsze wejście z 1955 roku i szczyt, który mógł nie być szczytem

8 czerwca 1955 roku dwaj Amerykanie, Joseph E. Murphy Jr. i Thomas A. Mutch, dotarli na szczyt grani zachodniej, a wyprawą kierował pakistański oficer, major Ken Bankwala. Była to ekipa Princeton Mountaineering Club, mała i skromnie finansowana jak na himalaizm lat 50., a to, co osiągnęli, było wówczas drugim najwyższym szczytem, na jaki dotarli Amerykanie.

Jest pewien przypis, i to uczciwy. Gdy katalońska ekipa pod kierunkiem Josepa Manuela Anglady weszła na górę 12 sierpnia 1969 roku, podała, że ekipa z 1955 roku zatrzymała się w rzeczywistości na grani między formacją zwaną Rock Pinnacle a Istor-o-Nal North (7 373 m), a nie na głównym wierzchołku – Amerykanie byli w chmurach i nie widzieli, co jest dalej. Przekazujemy to tak, jak zapisano w literaturze górskiej; wspinaczka z 1955 roku tak czy inaczej pozostaje trudnym, odważnym dokonaniem, a doniesienia o wejściach w Hindukuszu z tamtej epoki nie zawsze są uporządkowane.

Jeśli przyciąga cię taka historia, sąsiednie szczyty też ją mają – zobacz nasze przewodniki po Saraghrar (7 340 m) i Koyo Zom (6 872 m).

Jego miejsce wśród olbrzymów

Noshaq (7 492 m) leży na granicy z Afganistanem i jest drugim szczytem Hindukuszu; Istor-o-Nal jest następny. Stojąc w bazie, jesteś w kręgu jedenastu wierzchołków powyżej 7 000 m, należących do tego samego masywu. Nie ma w tym miejscu nic skromnego.

Wspinaczka w profilu

Kiedy jechać

Miesiące	Warunki	Ocena
Kwiecień – maj	Głęboki śnieg nisko w dolinie, niestabilne mosty lodowcowe, zimne noce, drogi dopiero się otwierają.	Za wcześnie na lodowiec.
Czerwiec	Śnieg się ustala, przybywają pierwsze wyprawy, w bazie wciąż zimno.	Dobrze dla wspinaczy, którzy chcą twardego śniegu.
Lipiec	Najcieplej i najstabilniej; więcej wody z topnienia i spadających kamieni na morenie.	Główny miesiąc wspinaczkowy.
Sierpień	Stabilna pogoda trwa; gorąco w dolinach, wysoko da się pracować.	Główny miesiąc wspinaczkowy.
Wrzesień	Zimne, czyste, stabilne powietrze; jesienne kolory w dolinie Tirich.	Najlepiej na trekking do bazy i fotografię.
Od października	Śnieg wraca na podejście, obozy i usługi się zamykają.	Koniec sezonu.

Szerszy obraz całej północy znajdziesz w poradniku najlepszy czas na wyjazd do Gilgit-Baltistanu.

Jak trudno, szczerze

Trekking do bazy to wymagający marsz na dużej wysokości: trzy długie dni, 4 700 m na końcu, bez lodge'y i herbaciarni, wszystko trzeba donieść. Jeśli jesteś w formie, chodziłeś już na wysokości i nie przeszkadza ci zimny sen na morenie, to jest w twoim zasięgu. Jeśli najdłuższą trasą w tym roku była weekendowa górka, to nie.

Wspinaczka to zupełnie inna kategoria. Istor-o-Nal to pełna wyprawa na odległy siedmiotysięcznik: chodzenie po lodowcu, ratownictwo szczelinowe, poręczówki, wyższe obozy i cierpliwość, by przeczekać pogodę przez wiele dni. Potrzebujesz prawdziwego doświadczenia alpejskiego, najlepiej wcześniejszego wejścia na sześcio- lub siedmiotysięcznik. Rozsądnym krokiem pośrednim jest nasza wyprawa na Spantik (7 027 m) i powiemy wprost, jeśli uznamy, że powinieneś zacząć od niej. Wolimy stracić rezerwację, niż posłać cię tam, skąd nie zejdziesz.

Sprzęt liczy się tu bardziej niż na trekkingu w Karakorum, bo jesteś dalej od zaopatrzenia – przejdź przez naszą listę rzeczy i sprzętu i zabierz tę ciepłą warstwę, która wydaje ci się niepotrzebna.

Jak dojechać i ile to kosztuje

Do Chitralu dolecisz z Islamabadu, gdy pozwala pogoda, albo dojedziesz lądem przez tunel Lowari – droga jest długa i w obu przypadkach zaplanuj zapasowe dni. Z Chitralu to dzień jeepem do Shagrom, a potem już idziesz. Jeśli łączysz to z karakorumską częścią kraju, zaplanuj logistykę wcześnie: te dwa pasma dzieli duża odległość, a połączenie zjada dni.

O cenie: wyceniamy indywidualnie, zamiast publikować liczbę, która traci aktualność, gdy tylko zmienią się opłaty za pozwolenia lub ceny paliwa. Podaj nam terminy, wielkość grupy i to, czy chcesz do bazy, czy na szczyt, a wyślemy prawdziwą kwotę z rozpisanym zakresem usług – przewodnicy, tragarze, pozwolenia, jedzenie, sprzęt bezpieczeństwa, wszystko na widoku. Uczciwa cena, bez cięcia kosztów. Nie podamy natomiast niskiej ceny, by potem dla marży zmniejszać załogę albo sprzęt bezpieczeństwa.

Najczęściej zadawane pytania

Jak wysoki jest Istor-o-Nal i gdzie leży?

Istor-o-Nal ma 7 403 m (24 288 ft) i jest trzecią co do wysokości górą Hindukuszu oraz 68. pod względem wysokości samodzielnym szczytem świata. Leży w dystrykcie Górny Chitral, Chajber Pachtunchwa, Pakistan, kilka kilometrów na północny wschód od Tirich Mir, po drugiej stronie lodowca Tirich.

Kto pierwszy wszedł na Istor-o-Nal?

Amerykanie Joseph E. Murphy Jr. i Thomas A. Mutch dotarli na szczyt grani zachodniej 8 czerwca 1955 roku podczas wyprawy Princeton Mountaineering Club pod kierunkiem pakistańskiego majora Kena Bankwali. Po wejściu katalońskiej ekipy pod kierunkiem Josepa Manuela Anglady 12 sierpnia 1969 roku podano, że ekipa z 1955 roku zatrzymała się przed głównym wierzchołkiem, na grani w pobliżu Istor-o-Nal North (7 373 m), będąc w chmurach.

Jak dotrzeć do bazy pod Istor-o-Nal?

Z miasta Chitral do Buni i dalej jeepem do Shagrom, najwyżej położonej wioski doliny Tirich, około 135 km od Chitralu. Z Shagrom około 30 km marszu na trzy etapy – Sherniak (3 540 m), Shoghore Baisun (około 4 038 m), a potem baza na lodowcu Tirich na około 4 700 m.

Kiedy najlepiej wspinać się na Istor-o-Nal lub iść do bazy?

Od czerwca do końca września. Lipiec i sierpień to główne miesiące wspinaczkowe; wrzesień jest zwykle najbardziej przejrzysty i najzimniejszy, i to najlepszy czas, jeśli chcesz tylko dojść do bazy i fotografować masyw.

Czy na Istor-o-Nal potrzebne jest pozwolenie?

Tak. Jako szczyt powyżej 6 500 m wymaga pozwolenia wspinaczkowego i opłaty za szczyt (royalty), załatwianych z wyprzedzeniem u władz Pakistanu, a potrzebujesz też wizy trekkingowo-wspinaczkowej (Trekking and Mountaineering), a nie turystycznej. Przepisy i opłaty zmieniają się między sezonami, więc aktualne wymagania potwierdzamy na piśmie przed rezerwacją.

Źródła i autorstwo: wysokość, pozycja i dane o pierwszym wejściu z Wikipedii (Istor-o-Nal), Joseph E. Murphy Jr., „The Ascent of Istor-o-Nal”, American Alpine Journal 1956, oraz Alpine Club Himalayan Index; etapy podejścia i odległości zebrane z opublikowanych programów trekkingów w Chitralu, porównane między źródłami i oznaczone jako przybliżone tam, gdzie się różnią. Zdjęcia: Ja71Ku (CC BY-SA 4.0); NASA Earth Science and Remote Sensing Unit, Johnson Space Center (domena publiczna); Terichvi3 (CC BY-SA 4.0); Khankayani512 (CC BY-SA 4.0) – wszystkie via Wikimedia Commons.