Koyo Zom (6 872 m): najwyższy szczyt Hindu Radź, zdobyty trzy razy w pięćdziesiąt lat (2027)

Koyo Zom to najwyższa góra Hindu Radź, mająca około 6 872 m (niektóre źródła podają 6 877 m). Stoi na granicy Górnego Chitralu i Gilgit-Baltistanu, na zachód od Karakorum. Od pierwszego wejścia Austriaków w 1968 roku zdobyto ją zaledwie kilka razy. Wyprawa trwa od drzwi do drzwi 4–5 tygodni, baza stoi na około 3 500 m, a okno pogodowe przypada na lato i wczesną jesień. Najgorsze kłopoty sprawiały tu lodowce po stronie zejścia, nie szczyt. To poważny cel alpinistyczny, a nie szczyt trekkingowy.

Nasze wyjazdy prowadzimy ze Skardu, z własnym zespołem Balti, i powiemy ci wprost: Koyo Zom leży na samym zachodnim skraju tego, co organizujemy, pięć ciężkich dni jazdy od naszych rodzinnych dolin. Nie udajemy, że to łatwa góra do wejścia ani że jest tu tłoczno. To rzadko odwiedzana góra o wysokości 6 800 m w paśmie, którego większość wspinaczy nie wskazałaby na mapie. Jeśli tego właśnie szukasz, zapewnimy logistykę, pozwolenia i ludzi. Jeśli chcesz zdobyć pierwszy szczyt w Karakorum, uczciwie doradzimy ci raczej Spantik.

Gdzie leży Koyo Zom i dlaczego prawie nikt na nią nie wszedł

Między Hindukuszem na zachodzie a Karakorum na wschodzie leży trzecie pasmo, o którym prawie nikt nie mówi: Hindu Radź. Koyo Zom to jego najwyższy punkt. Od północy spogląda w stronę afgańskiego korytarza Wachan, a od południowego wschodu jej lodowce spływają ku górnej części doliny Yasin w Ghizer.

Góra pozostaje niemal nietknięta nie tylko z powodu trudności. Przez dziesięciolecia region był praktycznie zamknięty dla zagranicznych wypraw z powodu niestabilności dalej na południe i nie wydawano pozwoleń. Ta cisza trwała tak długo, że ultra o wysokości 6 872 m miała w ciągu pięćdziesięciu lat tylko dwa odnotowane wejścia. Gdy brytyjski zespół w składzie Will Sim, Tom Livingstone, Ally Swinton, John Crook i Uisdean Hawthorn zdobył pozwolenie na jesień 2019 roku, przyjechał pod górę, której nikt nie ruszał od 1974 roku.

Droga krok po kroku

Na tę górę nie ma stałego programu komercyjnego. Poniższy układ odzwierciedla logistykę wyprawy z 2019 roku i tak realnie wygląda taki wyjazd. Liczba dni jest przybliżona i zależy od dróg, pogody i pozwoleń.

1. Islamabad. Przylot, formalności związane z pozwoleniem i odprawą, ostatnie zakupy jedzenia i paliwa.
2. Jazda na północ do Chitralu. Długie dni na drodze; zespół z 2019 roku jechał łącznie sześć dni z Islamabadu do bazy.
3. Z Chitralu do doliny Yarkhun. Za Chitralem jeszcze mniej więcej dwa dni jeepem, coraz węższą doliną biegnącą równolegle do korytarza Wachan. Wioski przechodzą w pojedyncze przysiółki.
4. Kładka nad rzeką Yarkhun. Tragarze przejmują ładunki; stąd to tylko około 90 minut marszu boczną doliną.
5. Baza, 3 500 m. Trawa, bieżąca woda i pierwszy pełny widok na górę, ponad 3 300 m nad tobą.
6. Aklimatyzacja, 7–14 dni. Powtarzane wynoszenie sprzętu i noclegi coraz wyżej. Dwójka z 2019 roku spała na 5 880 m na polu lodowym przed atakiem szczytowym.
7. Wysunięta baza, około 4 500 m. Mniej więcej 1 000 m nad bazą.
8. Atak szczytowy, 4–6 dni. Ściana wschodnia to pierwotna linia z 1968 roku i normalna droga zejścia; ściana północno-zachodnia to trudna współczesna droga alpejska.
9. Zejście i powrót. Wschodnią stroną na lodowiec Pechus, potem z powrotem dookoła do bazy i długa droga powrotna.

1968, 1974, 2019: cała historia wspinaczkowa w trzech linijkach

Austriacka wyprawa pod kierownictwem Alberta Stamma dokonała pierwszego wejścia w 1968 roku ścianą wschodnią. Brytyjczycy powtórzyli tę linię w 1974 roku. Potem przez czterdzieści pięć lat nic.

We wrześniu 2019 roku Livingstone i Swinton przeszli ścianę północno-zachodnią w pięć dni – strome kominy mikstowe, biwak na śnieżnej grani i przewieszone spiętrzenie, które nazwali Katedrą, z wyciągami skalnymi prowadzonymi w butach wspinaczkowych na około 6 200 m. Stanęli na szczycie 28 września około 13:00 i zeszli wschodnią ścianą, wspinając się w dół i zjeżdżając na linie, na lodowiec Pechus. Drogę nazwali The Great Game: 1 500 m, ED+. Było to dopiero trzecie wejście na tę górę.

Historia nie kończy się na szczycie i to jest ta część, którą warto przeczytać dwa razy. Na lodowcu po stronie zejścia, na około 5 900 m, Swinton przebił się przez most śnieżny i spadł około 20 m do szczeliny, odnosząc poważny uraz głowy. Livingstone sam go wyciągnął, uruchomił SOS na komunikatorze satelitarnym i przez noc utrzymywał go w cieple i przytomności. Śmigłowce początkowo nie mogły wylądować z powodu silnego wiatru; wojsko urządziło prowizoryczny skład paliwa i lądowisko u wylotu doliny Yasin, aby mogły do nich dotrzeć lżejsze maszyny. Obaj wyszli z tego cało.

Kiedy jechać

Szerszy obraz regionu znajdziesz w naszym przewodniku po sezonach w Gilgit-Baltistanie.

Jak trudno, szczerze

Trudna, i to w sposób, którego sama kondycja nie rozwiąże. Pierwotna linia ściany wschodniej to najłatwiejsza droga na górę i standardowe zejście, ale wciąż jest to długa lodowcowa droga alpejska na wysokości niemal 6 900 m, bez poręczówek, bez obozów rozbitych przez kogoś innego i bez innych zespołów na górze, które mogłyby pomóc. Droga na ścianie północno-zachodniej z 2019 roku ma wycenę ED+ i to teren wyłącznie dla ekspertów.

Czego szukamy, zanim przyjmiemy tu rezerwację: wcześniejszych wejść na szczyty 6 000 m, pewnego ratownictwa szczelinowego i pracy z liną w małym zespole, solidnej wspinaczki mikstowej oraz partnera, z którym już się wspinałeś. Baza leży ponad 3 300 m poniżej szczytu, więc aklimatyzacja idzie wolno – przeczytaj nasz przewodnik po aklimatyzacji i zaplanuj na nią dni. Jeśli chodzi o sprzęt, zacznij od naszej listy sprzętu na Karakorum i dołóż pełny zestaw alpejski.

Jeśli to brzmi jak za dużo, być może tak jest. Wielu osobom, które pytają nas o Koyo Zom, lepiej posłuży trudny trekking zamiast wyprawy, trekking na przełęcz Shimshal albo spokojniejsze doliny Ghizeru, takie jak Phander i Shandur oraz Naltar. Wolimy powiedzieć ci to teraz niż na 5 880 m.

Jak dojechać i ile to kosztuje

Są dwie realne drogi. Od strony Chitralu lecisz lub jedziesz do Chitralu i dalej jeepem w górę doliny Yarkhun – tę linię wybrał zespół z 2019 roku i to najkrótszy dojazd drogą do bazy. Od naszej strony możesz też polecieć na trasie Islamabad–Gilgit albo Islamabad–Skardu i jechać na zachód przez Ghizer i Yasin; to dłużej, ale pozwala połączyć wyjazd z Karakorum. Jeśli najpierw jedziesz do nas do Baltistanu, zobacz, jak dotrzeć do Skardu.

Cena: wyceniamy indywidualnie, zamiast publikować liczbę, która szybko się dezaktualizuje. Taka wyprawa zależy od wielkości zespołu, liczby dni, ładunków dla tragarzy, kosztów pozwoleń i zakresu zabezpieczenia ratunkowego, jakiego oczekujesz. Podaj nam terminy i swoją historię wspinaczkową, a przygotujemy rzetelną wycenę – uczciwa cena, bez oszczędzania na przewodnikach, jedzeniu i bezpieczeństwie. Przed przyjazdem zadbaj też o porządne ubezpieczenie; nasz przewodnik po ubezpieczeniu podróżnym na trekking wysokogórski w Pakistanie wyjaśnia, co polisa musi faktycznie obejmować w zakresie ewakuacji śmigłowcem.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła i autorstwo: wysokość i wybitność według Wikipedii/Peakbaggera; historia wypraw i szczegóły drogi z 2019 roku według American Alpine Journal (Tom Livingstone, „The Great Game”) i Planetmountain. Zdjęcia: Shakeelgilgity (CC BY-SA 4.0), Irfan Manichic (CC BY-SA 4.0), EAhmadNawaz (CC BY-SA 4.0) i NASA Johnson Space Center Earth Science and Remote Sensing Unit (domena publiczna), wszystkie za Wikimedia Commons.