Przełęcz Khunjerab (4 693 m): najwyższe przejście graniczne świata i jego park narodowy (2027)

Przełęcz Khunjerab leży na wysokości 4 693 metrów (15 397 ft) przy Karakorum Highway. Wyznacza granicę Hunza-Nagar z chińskim regionem Xinjiang. To także najwyższe asfaltowe międzynarodowe przejście graniczne na ziemi. Nie idziesz tu pieszo, tylko jedziesz. Zwykle oznacza to cały dzień z Karimabadu w Hunzie. Jazda zajmuje około 3,5 do 4 godzin w jedną stronę, obok jeziora Attabad, przez Gulmit i Passu. Potem droga wspina się do Parku Narodowego Khunjerab i na samą przełęcz. Droga jest otwarta mniej więcej od maja do października. Od czerwca do września niebo jest najczystsze, a pogoda najspokojniejsza. Zimą zamykają ją obfite śniegi. Kondycja trekkingowa nie jest potrzebna – „trudnością” jest tu wysokość, zimno i bardzo długi dzień w jeepie.

Wyjazdy do Hunzy i po Karakorum Highway prowadzimy z naszym lokalnym zespołem. Nasi kierowcy i przewodnicy znają tę drogę w każdym sezonie. Nie jesteśmy pośrednikiem, który przekaże cię obcemu człowiekowi na granicy. Powiemy ci wprost. To jeden z najłatwiej dostępnych dni na dużej wysokości w Karakorum. I jeden z najłatwiejszych do zlekceważenia, bo docierasz na 4 693 m, nie zakładając nawet butów.

Gdzie leży i dlaczego ma znaczenie

Przełęcz Khunjerab wyznacza północny kraniec Pakistanu. Tu Karakorum Highway, po wspinaczce przez całą Hunzę, osiąga wreszcie najwyższy punkt. Potem wchodzi do chińskiego regionu Xinjiang. Nazwa pochodzi z języka wakhi – khun („krew”) i jerav („strumień” lub „źródło”). Dolina przez wieki prowadziła handel i podróżnych przez węzeł Pamiru i Karakorum. Działo się to na długo przed powstaniem jakiejkolwiek asfaltowej drogi. Obecny przebieg wybrano w 1966 roku zamiast sąsiedniej przełęczy Mintaka. Drogę przez Khunjerab ukończono w 1982 roku. Zastąpiła starsze, nieutwardzone trasy Mintaka i Kilik jako główne połączenie między Pakistanem a Chinami.

To także miejsce dziwnych, zapadających w pamięć szczegółów. Po stronie pakistańskiej stoi najwyżej położony bankomat świata, zainstalowany przez National Bank of Pakistan i połączony z China UnionPay. To również jedna z niewielu granic na ziemi, na których ruch zmienia stronę. Lewostronny w Pakistanie staje się prawostronny w Chinach w chwili przekroczenia. Od 2006 roku działa tu nawet codzienna linia autobusowa pokonująca całą trasę z Gilgitu do Kaszgaru.

Droga krok po kroku

Niemal wszyscy odwiedzają Khunjerab jako długą jednodniową wycieczkę z górnej Hunzy, a nie jako samodzielną wyprawę. Typowy dzień z naszym zespołem wygląda tak:

1. Karimabad (Hunza), wczesny start. Wyruszamy przed wschodem słońca – dzień jest długi, a światło w drodze w górę jest tego warte.
2. Jezioro Attabad i Gulmit. Droga biegnie brzegiem turkusowego jeziora Attabad, potem prowadzi przez Gulmit, dawną stolicę Gojalu.
3. Passu i Passu Cones. Postój pod Passu Cones i czołem lodowca Batura – jeden z wielkich widoków całej drogi.
4. Sost – kontrola imigracyjna. Sost to ostatnie pakistańskie miasto przed granicą i siedziba posterunku celnego i imigracyjnego; tu kontrolują paszport i wizę.
5. Dih – brama parku narodowego. Około 42 km przed przełęczą, punkt wjazdu do Parku Narodowego Khunjerab, gdzie pobierana jest opłata za wstęp.
6. Przełęcz Khunjerab, 4 693 m. Sama granica – ogrodzenia, pomnik, flagi i (jeśli pogoda pozwoli) owce Marco Polo lub koziorożce na okolicznych stokach.
7. Powrót do Karimabadu. Tą samą drogą, zwykle docierasz po zmroku.

Park Narodowy Khunjerab i jego dzika przyroda

Przełęcz leży w Parku Narodowym Khunjerab, trzecim co do wielkości parku narodowym Pakistanu, o powierzchni 2 269 km². Graniczy z rezerwatem przyrody Taxkorgan po stronie chińskiej. Granice parku wytyczył w 1974 roku amerykański biolog George Schaller. Park formalnie założył 29 kwietnia 1975 roku premier Zulfikar Ali Bhutto. Jego celem było – i wciąż jest – chronić owcę Marco Polo, ogromną dziką owcę o spiralnych rogach, występującą w Pakistanie tylko tutaj. Jej liczebność wciąż jest krucha. Do czasu ukończenia drogi stada skurczyły się do mniej niż 200 zwierząt. W lepszych latach odnotowywano jednak 50–75 osobników przechodzących przez przełęcz.

Uważa się też, że park ma jedno z najwyższych zagęszczeń panter śnieżnych w całym ekosystemie Himalajów i Karakorum. Dzielą ten teren z koziorożcami himalajskimi, ponad 2 000 koziorożców syberyjskich, niedźwiedziami brunatnymi i wilkami. Niżej, i łatwiej do wypatrzenia, żyją świstaki długoogoniaste. Ponad połowa parku leży powyżej 4 000 m, więc większość tutejszych zwierząt jest stworzona do rzadkiego powietrza i ciężkich zim. Jeśli przyciąga cię dzika przyroda i szeroki, otwarty płaskowyż, warto porównać to z Parkiem Narodowym Deosai dalej na południe w Baltistanie – inne pasmo, ta sama wysoka, dzika pustka.

Kiedy jechać

Daty zmieniają się z roku na rok wraz z opadami śniegu, więc przed każdym dniem na Khunjerabie potwierdzamy stan drogi – powyższy harmonogram to orientacja, nie gwarancja.

Jak trudno, szczerze

To nie trekking i nie wymaga specjalnej kondycji – niemal cały dzień spędzasz w jeepie. Ale 4 693 m to prawdziwa wysokość. Docierasz tam drogą w kilka godzin, zamiast podchodzić przez wiele dni. Twój organizm nie ma więc czasu na zwykłą aklimatyzację. Lekki ból głowy, zawroty głowy lub zadyszka na samej przełęczy są częste i zwykle szybko mijają, gdy zjedziesz niżej. Mimo to każdy z chorobą serca lub płuc powinien przed wyjazdem porozmawiać z lekarzem. Uczciwie mówiąc, większe ryzyko leży gdzie indziej. Jedno to długość dnia, ponad 12 godzin tam i z powrotem z Karimabadu. Drugie to sama droga w okresach przejściowych (lód, spadające kamienie, sporadyczne zamknięcia) oraz oddalenie. Najbliższa porządna placówka medyczna jest wiele godzin drogi stąd, w Gilgicie.

Wysokość dla porównania

Trasa na przełęcz w profilu

Dojazd i koszty

Na Khunjerab można dotrzeć tylko drogą, Karakorum Highway przez Hunzę – nie ma lotów ani skrótów. Większość podróżnych zatrzymuje się w Karimabadzie lub Gulmicie i jedzie na przełęcz w jeden długi dzień. Można ją też dołączyć do szerszego programu po Hunza-Nagar, z trekkingiem nad jezioro Rush, Passu Cones, doliną Naltar albo nawet wymagającym trekkingiem na przełęcz Shimshal. Te opcje pasują każdemu, kto ma więcej dni. Wyceniamy indywidualnie, zamiast publikować tu liczbę, która szybko się dezaktualizuje – każdy wyjazd zależy od wielkości grupy, pojazdu i sezonu. Nie zmienia się obietnica: prawdziwy lokalny zespół, porządne planowanie bezpieczeństwa i uczciwa cena bez chodzenia na skróty. Szerzej o tym, co jeszcze warto zrobić w tym paśmie, przeczytasz w naszym przewodniku po najlepszych trekkingach w Pakistanie.

Tu się nie idzie, tu się jedzie. Dwanaście godzin z Karimabadu na 4 693 m i z powrotem, z kontrolą imigracyjną w Sost i bez paliwa powyżej. Nasze 12-dniowe jeep safari po północnym Pakistanie prowadzi Karakorum Highway aż do bramy Khunjerab, a potem dalej na południe do Deosai i Astore, od 850 $ za osobę. Jeśli chcesz Hunzę i przełęcz bez południowej pętli, 10-dniowa wycieczka po północnym Pakistanie obejmuje Attabad, Passu i Khunjerab, od 900 $. Lokalni kierowcy, którzy znają tę drogę w każdym sezonie, opłaty parkowe i dokumenty załatwione i nikt nie przekaże cię obcemu człowiekowi na granicy.

Przełęcz to dzień; dolina to tydzień. Nasza 7-dniowa wycieczka po dolinie Hunzy zostawia dzień na Khunjerab ruchomy w ramach tygodnia, żeby trafić na czystą pogodę, a opłata parkowa jest w cenie – od 860 $ za osobę, z Islamabadu do Islamabadu.

Jedź z lokalnym zespołem. Nasza jednodniowa wycieczka na przełęcz Khunjerab i granicę z Chinami zawiezie cię z Hunzy na 4 693 m i z powrotem, w tempie dostosowanym do wysokości, z tlenem w pojeździe i opłatą za park narodowy w cenie, od 70 $ za osobę.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła: Wikipedia (Khunjerab Pass; Khunjerab National Park); dane o Karakorum Highway. Zdjęcia: SandersPoel (domena publiczna), Hunzukutz (CC BY-SA 3.0), Szebkhan (CC BY-SA 4.0), via Wikimedia Commons.