Broad Peak Central (8 011 m): ośmiotysięcznik, który się nie liczy (2027)

Broad Peak Central to środkowy wierzchołek masywu Broad Peak w Baltoro Muztagh, na granicy Pakistanu i Chin, nad lodowcem Godwin-Austen. Ma około 8 011–8 016 m – tylko około 40 m mniej niż Broad Peak Main, a według niektórych zestawień opublikowanych danych zaledwie 31 m. Nie należy do czternastu ośmiotysięczników, bo wznosi się ledwie 200 m nad przełęczą łączącą go z głównym szczytem, a konwencja dla Karakorum wymaga 500 m wybitności. Dotarcie tam to samo podejście co na Broad Peak: jeep do Askole, około siedmiu dni w górę Baltoro do bazy na blisko 4 900 m, a potem poważna wspinaczka śnieżno-lodowa od czerwca do sierpnia. Jest trudniejszy i znacznie rzadziej odwiedzany niż szczyt główny, a pierwsze wejście w 1975 kosztowało życie trzech z jego uczestników.

Baltoro obsługujemy ze Skardu z własnym zespołem Balti i w tej sprawie powiemy ci wprost. Broad Peak Central to nie produkt, który rezerwuje się z półki. Prawie nikt tam nie wchodzi, nie ma tam autostrady z poręczówek, a uczciwa droga, by stanąć pod nim, to trekking do Concordii i bazy pod Broad Peakiem – sam w sobie wspaniały wyjazd. Oto prawdziwy obraz: gdzie leży, co znaczą liczby, co wydarzyło się w 1975 oraz co możemy, a czego nie możemy ci zorganizować.

Gdzie leży Broad Peak Central i dlaczego ludzie się o niego spierają

Broad Peak to nie jeden szczyt. To długi, wysoki mur z trzema wierzchołkami rozciągniętymi na grani nad lodowcem Godwin-Austen, dokładnie naprzeciw K2. Z południa na północ: szczyt główny, 8 051 m (niektóre opracowania podają 8 047 m), potem Central, około 8 011 m, a potem wierzchołek północny, około 7 490 m – tu źródła się różnią, niektóre podają bliżej 7 550 m. Cały masyw leży na granicy Gilgit-Baltistanu i chińskiej strony pasma, dlatego wyprawa z 1992 mogła dotrzeć na wierzchołek środkowy od wschodu, z doliny Shaksgam.

Spór dotyczy księgowości, nie alpinizmu. Szczyt trafia na listę czternastu ośmiotysięczników tylko wtedy, gdy jest dostatecznie niezależny, a w Karakorum roboczą zasadą jest 500 m wybitności topograficznej – spadek do najniższej przełęczy łączącej go z wyższym szczytem. Broad Peak Central opada tylko około 200 m do przełęczy między nim a szczytem głównym. Publikowane wartości wybitności wahają się od około 180 m do 350 m, zależnie od pomiaru; każda jest daleko poniżej 500 m. Od dziesięcioleci nazywa się go więc piętnastym ośmiotysięcznikiem, ale nigdy nie został do nich zaliczony.

Stań w Concordii, a spór wyda się śmieszny. Ta góra jest ogromna. Po prostu jest przyczepiona do czegoś minimalnie większego.

Liczby: Central na tle sąsiadów

Oto sąsiedztwo, narysowane w skali od 7 000 m w górę, żeby naprawdę było widać różnice. To olbrzymy, pod którymi idziesz po lodowcu Baltoro.

Zależnie od tego, które opublikowane dane zestawisz, Central i Main dzieli od 31 do 40 metrów. Dla porównania Gasherbrumowi IV do 8 000 m brakuje 75 m i nikt nie twierdzi, że to mały szczyt. Wysokość to nie to samo co status, a status to nie to samo co trudność.

Pierwsze wejście w 1975 i jego cena

Na Broad Peak Main w 1957 weszli Austriacy – Hermann Buhl, Kurt Diemberger, Marcus Schmuck i Fritz Wintersteller – bez butlowego tlenu, bez tragarzy wysokościowych i bez wsparcia z zewnątrz. Wierzchołek środkowy czekał kolejne osiemnaście lat.

28 lipca 1975 polska wyprawa ruszyła na niego z obozu III na około 7 200 m. Wyszło sześciu: Roman Bebak, Kazimierz Głazek, Marek Kęsicki, Janusz Kuliś, Bohdan Nowaczyk i Andrzej Sikorski. Bebak zawrócił tuż pod szczytem. Pozostałych pięciu weszło.

Potem góra zażądała zapłaty. Nowaczyk zniknął w śnieżycy podczas zejścia. Pozostali szukali go, nie znaleźli i musieli biwakować blisko szczytu – noc powyżej 7 900 m, której nikt nie planuje. Następnego ranka szukali znowu, bez skutku. Niżej Kęsicki, Kuliś i Sikorski poślizgnęli się. Kęsicki i Sikorski zginęli. Z pięciu ludzi, którzy tamtego dnia stanęli na Broad Peak Central, do domu wróciło dwóch.

Kolejne wejścia

W następnych latach na szczyt wchodzono ponownie, a w 1984 Jerzy Kukuczka i Wojciech Kurtyka dokonali pierwszego trawersu wszystkich trzech wierzchołków Broad Peak, idąc w połowie lipca zachodnią granią na wierzchołek północny i dalej wzdłuż grani. Potem, 4 sierpnia 1992, zespół kataloński – Òscar Cadiach, Enric Dalmau, Lluís Ráfols z Włochem Albertem Soncinim – dotarł na Central od chińskiej strony wschodniej po biwaku blisko 8 000 m; było to pierwsze wejście na cokolwiek w grupie Gasherbrumów od strony Shaksgam. Kurt Diemberger, uczestnik pierwszego wejścia na szczyt główny w 1957, brał udział w wyjazdach rozpoznawczych.

Przeczytaj listę wejść na którykolwiek z tych szczytów, a zobaczysz ten sam wzór co na K2: szczyt to połowa drogi. Ludzie giną podczas zejścia.

Droga krok po kroku

Podejście to podejście przez Baltoro. Jest identyczne jak na wyprawie na Broad Peak, a przez pierwszy tydzień identyczne jak na trekkingu do bazy pod K2. Dni są orientacyjne – zmieniają je transport ładunków, pogoda i aklimatyzacja.

1. Z Islamabadu do Skardu – samolotem, gdy pozwala pogoda, inaczej dwa długie dni drogą. Zobacz, jak dostać się do Skardu.
2. Ze Skardu do Askole (około 3 050 m) – około 7 do 9 godzin jeepem 4×4 po wyboistej, eksponowanej drodze. Ostatnia wioska, ostatni zasięg, ostatni sklep.
3. Z Askole do Jhola (około 3 200 m) – długi, gorący dzień doliną, przez czoło lodowca Biafo.
4. Z Jhola do Paiju (około 3 450 m) – ostatnie drzewa i pierwszy pełny widok na grupę Trango.
5. Z Paiju do Urdukas (około 4 050 m) – na lód Baltoro, a potem w górę na trawiaste tarasy w Urdukas.
6. Z Urdukas do Goro II (około 4 300 m) – cały dzień na lodowcu, obóz na gołym lodzie.
7. Z Goro II do Concordii (około 4 691 m) – miejsce, gdzie Godwin-Austen spotyka się z Baltoro, a K2 wreszcie staje przed tobą.
8. Z Concordii do bazy pod Broad Peakiem (około 4 850 m) – krótki dzień w górę lodowca Godwin-Austen. Dalej grupa trekkingowa nie idzie.
9. Obozy wspinaczkowe – wyprawa idzie dalej zachodnią stroną do mniej więcej obozu I blisko 5 800 m, obozu II blisko 6 300 m i obozu III blisko 7 000–7 200 m, z powtarzanymi rotacjami aklimatyzacyjnymi przed jakimkolwiek atakiem szczytowym.
10. Grań szczytowa – z przełęczy Central leży na południe, wzdłuż eksponowanej grani z nawisami. To ta część, która nie przypomina Broad Peak Main.

Podejście na Broad Peak Central w profilu

Kiedy jechać

Baltoro ma jeden prawdziwy sezon i jest on krótki. Poniższa tabela dotyczy zarówno trekkingu do bazy, jak i prób wejścia; więcej znajdziesz w naszych notatkach o sezonie wspinaczkowym na Baltoro.

Miesiące	Warunki	Ocena
Kwiecień – maj	Droga dla jeepów do Askole często wciąż zablokowana lub uszkodzona; głęboki śnieg wysoko na lodowcu; zimne obozy.	Za wcześnie na Baltoro.
Czerwiec	Droga zwykle otwarta, dobre warunki na lodowcu, wyprawy przybywają i zakładają bazy.	Dobry na trekking; początek okna wspinaczkowego.
Lipiec	Najcieplejszy i najstabilniejszy okres. Wtedy odbywają się ataki szczytowe na Broad Peak i K2.	Najlepszy miesiąc – i najbardziej zatłoczony.
Sierpień	Wciąż wykonalne, pogoda coraz mniej pewna, pod koniec miesiąca wyprawy się zwijają.	Dobrze na początku, pod koniec coraz puściej.
Wrzesień – październik	Zimne noce, krótkie dni, wysokie obozy bez wsparcia, na górze nikogo.	Tylko trekking i tylko z mocnym zespołem.
Listopad – marzec	Zima. Droga zamknięta, lodowiec w pełni zimowych warunków.	Nie prowadzi się tu wtedy komercyjnych wyjazdów.

Jak bardzo to trudne – wersja uczciwa

Mylą się tu dwa zupełnie różne wyjazdy, więc je rozdzielmy.

Trekking do bazy pod Broad Peakiem

Ciężki, ale osiągalny dla sprawnego, zdeterminowanego piechura bez umiejętności wspinaczkowych. Całymi dniami jesteś na lodowcu, śpisz na lodzie, nosisz najwyżej plecak dzienny, a ładunki niosą tragarze. Prawdziwe trudności to wysokość (śpisz na około 4 650–4 900 m), zimno, nierówny teren lodowcowy, który skręca kostki, i sama długość dni. Trenuj kolejne długie dni z przewyższeniem, a nie jeden wielki wysiłek. Stronę wysokościową dokładnie omawia nasz przewodnik po aklimatyzacji.

Próba wejścia na Broad Peak Central

To poważny, rzadko odwiedzany cel na 8 000 m i nie będziemy tego upiększać. Wymaga wcześniejszego doświadczenia na 7 000 m lub wyżej, biegłości na stromym śniegu i lodzie, samodzielności wysoko w górze i pogodzenia się z granią szczytową pełną nawisów, małym ruchem i brakiem infrastruktury ratunkowej powyżej bazy. Nie ma tu infrastruktury poręczówek takiej, jaka istnieje dziś na drodze na szczyt główny, i nie ma kolejki innych zespołów, które przetrą szlak. Jeśli nie masz jeszcze na koncie ośmiotysięcznika, nie zaczynaj od tego – najpierw spójrz na Spantik, potem na Broad Peak Main.

Jak dojechać i ile to kosztuje

Lecisz do Islamabadu, a potem do Skardu, gdy pogoda pozwoli – to krótki, spektakularny lot, często odwoływany, więc zaplanuj dni rezerwowe. Alternatywą jest droga: dwa dni Karakorum Highway i dalej do Skardu. Ze Skardu jeepami do Askole, a potem na własnych nogach.

O cenie: wyceniamy indywidualnie, zamiast publikować liczbę, która dezaktualizuje się, gdy tylko zmienią się opłaty za szczyt, stawki tragarzy albo ceny paliwa. Podaj daty, wielkość grupy i to, czy chcesz trekking do bazy, czy próbę wejścia, a wyślemy pełną kalkulację bez niczego ukrytego w przypisach – uczciwa cena, bez cięcia na przewodnikach, jedzeniu ani bezpieczeństwie. Trekking do bazy i wyprawa wspinaczkowa z pozwoleniem różnią się o rząd wielkości, więc jedna kwota w nagłówku wprowadzałaby cię w błąd w obu przypadkach.

Kupujesz od nas zespół Balti z dolin pod tymi górami: własnych przewodników, własnych kucharzy, własne relacje z tragarzami w Askole. Nie rezerwację przekazaną komuś trzeciemu w Islamabadzie. Lokalne ręce, prawdziwe bezpieczeństwo, uczciwa cena.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Broad Peak Central to ośmiotysięcznik?

Pod względem wysokości tak – ma około 8 011–8 016 m. Według przyjętej definicji nie. Lista czternastu ośmiotysięczników wymaga, by szczyt był dostatecznie niezależny, a w Karakorum roboczym progiem jest 500 m wybitności topograficznej. Broad Peak Central wznosi się tylko około 200 m nad przełęczą łączącą go z Broad Peak Main, dlatego klasyfikuje się go jako wierzchołek boczny. Od dziesięcioleci nazywa się go piętnastym ośmiotysięcznikiem, ale nigdy nie został do nich zaliczony.

Jak wysoki jest dokładnie Broad Peak Central?

Źródła podają od 8 011 m do 8 016 m i obie wartości spotkasz jako miarodajne. Uczciwa odpowiedź: około 8 011 m, a liczba jest przybliżona, jak większość wysokości w Karakorum poza garstką szczytów zmierzonych ponownie nowoczesnymi instrumentami. Szczyt główny ma 8 051 m według najczęstszej wartości, 8 047 m według innych.

Czy mogę dojść do Broad Peak Central bez wspinaczki?

Możesz dojść do bazy pod Broad Peakiem na około 4 850 m na lodowcu Godwin-Austen, tuż pod masywem, a stamtąd i z Concordii masz pełny widok na wszystkie trzy wierzchołki. To około 14 do 16 dni tam i z powrotem ze Skardu, bez wspinaczki technicznej. Wszystko wyżej to już wspinaczka, która wymaga pozwolenia, zespołu i prawdziwego doświadczenia.

Dlaczego wchodzi tam tak mało osób?

Z trzech powodów. Nie zalicza się do ośmiotysięczników, więc nigdy nie było tu popytu komercyjnego, który zbudował infrastrukturę na Broad Peak Main. Grań szczytowa ma nawisy i jest eksponowana, co czyni go trudniejszym niż droga normalna na szczyt główny. A historia jest ponura – pierwsze wejście w 1975 kosztowało trzy życia podczas zejścia i wśród tych, którzy czytają kroniki, ta reputacja trwa.

Jaki miesiąc jest najlepszy na Baltoro?

Lipiec. Droga dla jeepów do Askole jest wtedy pewnie otwarta, warunki na lodowcu są najlepsze, a na Broad Peak, K2 i Gasherbrumach odbywają się próby wejścia. Czerwiec i początek sierpnia też dobrze sprawdzają się na trekkingu. Poza okresem od czerwca do sierpnia czeka cię zimny, bezkompromisowy wyjazd, bez nikogo innego na lodowcu.

Planujesz szerzej? Zobacz Gasherbrum I i II, Skil Brum oraz najlepsze trekkingi w Pakistanie.

Źródła i atrybucja: wysokość, wybitność, pierwsze wejście i szczegóły wejścia od wschodu z 1992 z Wikipedii (Broad Peak Central; Broad Peak; Eight-thousander) oraz relacji American Alpine Club Journal z wypraw do Shaksgam z lat 1992–95; konwencja wybitności ośmiotysięczników według listy uznawanej przez UIAA. Wysokości Broad Peak Central i Broad Peak North są przybliżone i różnią się w zależności od źródła. Zdjęcia: Maria Ly – CC BY-SA 2.0; Svy123, kadr Rupert Pupkin – CC BY 3.0; Adha65, opracowanie Rupert Pupkin – CC BY-SA 3.0; A. Skoczylas – CC BY 2.5. Wszystkie przez Wikimedia Commons.